Obecne problemy w opodatkowaniu VAT transakcji łańcuchowych czyli poszukiwanie „dostawy ruchomej”

Rozliczenie transakcji łańcuchowych od lat budzi liczne kontrowersje. Z jednej strony brak jest jasnych przepisów regulujących tę kwestię, a z drugiej strony transakcje przeprowadzane przez podatników są coraz bardziej skomplikowane.

Z transakcją łańcuchową mamy do czynienia, gdy kilka podmiotów dokonuje dostawy tego samego towaru, przy czym towar jest wydawany przez pierwszy podmiot bezpośrednio ostatniemu nabywcy. W takim przypadku pomimo, że do fizycznego przemieszczenia dochodzi tylko raz uznaje się, że dostawy towarów dokonuje każdy podmiot biorący udział w tych czynnościach.

Dla prawidłowego opodatkowania dostaw realizowanych w ramach transakcji łańcuchowych, kluczowe jest określenie, która z dostaw jest tzw. „dostawą ruchomą”, tj. dostawą której da się przypisać transport, a które dostawy są „dostawami nieruchomymi”.

Identyfikacja „dostawy ruchomej” jest szczególnie ważna w przypadku międzynarodowych transakcji łańcuchowych, gdyż tylko ta dostawa może korzystać z opodatkowania 0% stawką VAT. Pozostałe dostawy (poprzedzające lub następujące po dostawie ruchomej) są „dostawami nieruchomymi” i są opodatkowane w kraju rozpoczęcia lub zakończenia wysyłki.

W praktyce z uwagi na brak szczegółowych regulacji ustalenie, która dostawa jest „dostawą ruchomą” bywa bardzo problematyczne i dość często na tym tle dochodzi do sporów z organami podatkowymi.

Istotną pomocą w tej sytuacji jest orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), ale już sam fakt, jak wiele razy TSUE zajmował się tą kwestią najlepiej świadczy o tym, że przepisy w tym zakresie są nieprecyzyjne i budzą wątpliwości.  

W świetle orzeczeń TSUE istotne znaczenie dla określenia czy dostawa jest „dostawą ruchomą” jest ustalenie, który z podmiotów jest odpowiedzialny za organizację transportu oraz kiedy przeniesione jest prawo do rozporządzania towarami jak właściciel na końcowego nabywcę. Przy czy co wielokrotnie podkreślał w swoich wyrokach TSUE, przy określeniu „dostawy ruchomej” należy brać pod uwagę wszystkie okoliczności towarzyszące dokonywanym transakcjom.

Jeśli chodzi o ustalenie który podmiot organizacje transport to zarówno TSUE jak i polskie sądy administracyjne podkreślą, że w tym celu konieczne jest zweryfikowanie, który z podmiotów biorących udział w transakcji łańcuchowej ustala sposób przeprowadzenia transportu, w szczególności decyduje o:

·         miejscu i terminie odbioru oraz dostawie towarów;

·         rodzaju transportowanego towaru, jego ilości, wadze, objętości;

·         zasadach załadunku, wyładunku, zabezpieczenia towarów w drodze oraz uzgadnia wymogi jakie muszą spełniać środki transportu;

·         bieżącej obsłudze dostaw, w tym m.in.  kontaktuje się z przedsiębiorstwem transportowym czy też udziela wskazówek dotyczących realizacji transportu;

·         sposobie rozliczenia usług transportowych, w tym pokrywa koszty transportu;

Poza organizacją transportu w celu określenia, która dostawa jest „dostawą ruchomą” ważne jest ustalenie miejsca w którym zostaje przeniesione prawo do rozporządzania towarami jak właściciel na ostatecznego nabywcę. Kluczowa w tym zakresie jest analiza postanowień umownych oraz okoliczności faktycznych dokonywanych dostaw. Pewne wskazówki w tym zakresie mogą wynikać z warunków Incoterms, jakie strony ustaliły między sobą, choć nie powinny one automatycznie/samodzielnie przesądzać o miejscu dostawy.

Błędna identyfikacja „dostawy ruchomej” może mieć daleko idące konsekwencje. Przede wszystkim może doprowadzić do niewykazania dostawy krajowej lub wykazania jej  w nieodpowiednim kraju, nieuzasadnionego  zastosowanie 0% w stosunku do nieprawidłowej dostawy oraz niedopełnienia obowiązków rejestracyjnych dla potrzeb VAT w danym państwie.

 

Tomasz Kowalczyk

Podziel się

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn