Jakie zmiany przyniesie przyszły rok w rozliczeniach podatku VAT z tytułu transakcji łańcuchowych?

Pakiet zmian w opodatkowaniu VAT od transakcji wewnątrzwspólnotowych, wchodzący w życie od 1 stycznia 2020 r., obejmuje również jedno z najbardziej kontrowersyjnych zagadnień: rozliczanie transakcji łańcuchowych. Można nawet powiedzieć, że na poziomie wspólnotowym dojdzie w tej mierze do prawdziwej rewolucji. Po raz pierwszy, ta kwestia zostanie wyraźnie uregulowana w przepisach Dyrektywy VAT – do tej pory, zasady regulujące opodatkowanie transakcji łańcuchowych wywodzone były wyłącznie z orzecznictwa TSUE (w Polsce sytuacja była o tyle inna, że ustawa o VAT zawiera pewne przepisy na ten temat, których interpretacja musiała jednak być uzupełniana o wnioski płynące z orzeczeń TSUE). O tym jakie rodziły one problemy już pisaliśmy, skupmy się zatem na nowych przepisach.

Niewątpliwie, ich zaletą jest już sam fakt pojawienia się zharmonizowanej na poziomie całej UE regulacji, co powinno przyczynić się do poprawy rozliczeń transakcji łańcuchowych poprzez większe ujednolicenie podejścia stosowanego w różnych krajach Unii. Reguły wynikające z nowych przepisów są też relatywnie proste i łatwe do zweryfikowania.

Po pierwsze, nowy art. 36a Dyrektywy VAT wprowadza pojęcie podmiotu pośredniczącego.

Jest to podmiot dostarczający towary, inny niż pierwszy dostawca w danym łańcuchu, który wysyła lub transportuje towary (samodzielnie albo poprzez podmiot trzeci działający na jego rzecz). Pod tym pojęciem należy rozumieć zorganizowanie transportu towarów. A zatem, kluczowy element który jest również obecnie brany pod uwagę przy ocenie sposobu opodatkowania transakcji łańcuchowych. Taka ukształtowana definicja wyklucza nie tylko pierwszy podmiot w łańcuchu dostaw, ale naturalnie również ostatni, ten bowiem jest wyłącznie odbiorcą towarów, nie ich dostawcą. Definicja ta pomija jednak również te wszystkie podmioty, które znajdują się w łańcuchu dostaw pomiędzy pierwszym a ostatnim podmiotem, które wprawdzie potocznie można by określić jako pośredniczące, jednakże nie spełniają one definicji- gdyż nie transportują / nie organizują transportu towarów.

Po drugie, znowelizowane od 1 stycznia 2020 r. przepisy Dyrektywy przewidują dość prostą regułę pozwalającą na przyporządkowanie transportu do poszczególnych dostaw w ramach danego łańcucha. Otóż niezależnie od tego ile podmiotów w nim uczestniczy, transport przypisuje się wyłącznie do dostawy dokonywanej na rzecz podmiotu pośredniczącego. To zatem będzie „dostawa ruchoma”, w ramach której dostawca będzie uprawiony do rozpoznania WDT, zaś nabywca (czyli podmiot pośredniczący) powinien wykazać WNT. Ta sztywna reguła doznaje tylko jednego, dość zresztą logicznego, wyjątku. Jeśli bowiem podmiot pośredniczący przekazał swojemu dostawcy numer identyfikacyjny VAT nadany przez państwo członkowskie, z którego towary są wysyłane to wówczas reguła się zmienia – to dostawa dokonywana przez podmiot pośredniczący staje się „dostawą ruchomą”. Jest to o tyle zasadne, że w takiej sytuacji dostawa do podmiotu pośredniczącego jest dostawą w której oba podmioty posługują się numerem VAT tego samego kraju, zatem uznanie jej za „dostawę nieruchomą” (a więc opodatkowaną w tym kraju) nie rodzi problemów.

Opisane powyżej zasady przewidziane przez Dyrektywę VAT mają być przeniesione do polskiej ustawy o VAT poprzez nowelizację art. 22 tej ustawy, który już obecnie zawiera pewne reguły dotyczące rozliczania dostaw łańcuchowych. Dostępny obecnie projekt nowelizacji ustawy o VAT zakłada dość wierną implementację regulacji Dyrektywy VAT, włącznie z wprowadzeniem definicji podmiotu pośredniczącego oraz powtórzeniem opisanych powyżej zasad identyfikowania „dostawy ruchomej”. Ciekawe jest natomiast, że dotychczasowy przepis art. 22 ust. 2 ustawy o VAT, który przewiduje nieco odmienną zasadę ustalania która dostawa jest „ruchoma” (podstawowa zasada jest taka sama, jednak może być ona modyfikowana ze względu na umówione warunki dostawy, nie zaś ze względu na to jaki numer VAT został podany) nie zostanie wykreślony i będzie nadal stosowany do dostaw w przypadku których towary są wysyłane na terytorium państwa trzeciego, czyli poza UE. W ustawie o VAT będą zatem występować dwie, nieco różniące się od siebie, regulacje dotyczące ustalania „dostawy ruchomej”, uzależnione od tego czy transport towarów kończy się na terenie UE, czy poza nim.

Piotr Litwin, Partner w Enodo Advisors

Podziel się

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn