Spóźniony projekt ustawy implementującej dyrektywę dotyczącą pakietu Quick Fixes wpłynął do Sejmu

5 lutego 2020 r. do Sejmu wpłynął długo wyczekiwany rządowy projekt ustawy implementującej między innymi dyrektywę 2018/1910 dotyczącą tzw. pakietu Quick Fixes. Dyrektywa 2018/1910 zmienia Dyrektywę VAT w zakresie procedury magazynu typu call-off stock, transakcji łańcuchowych oraz warunków niezbędnych do zastosowania zwolnienia z prawem do odliczenia (stawki 0%) z tytułu wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów.

Nowe regulacje Dyrektywy VAT znajdują zastosowanie od 1 stycznia 2020 r. Polska była zobowiązana do wdrożenia tych przepisów do polskiego porządku prawnego do 31 grudnia 2019 r., jednak nie zdołała zrobić tego we wskazanym terminie. Ministerstwo Finansów poinformowało o opóźnieniu w Komunikacie wydanym pod koniec grudnia 2019 r., wyjaśniającym sposób postępowania w okresie przejściowym. Ponadto część zmian związanych z pakietem Quick Fixes została uregulowana w Rozporządzeniu wykonawczym 2018/1912, które stosuje się w sposób bezpośredni i nie wymaga krajowych przepisów wdrażających.

Analizując projekt ustawy, można dojść do wniosku, że proponowane przepisy są w przeważającej mierze spójne z nowymi postanowieniami Dyrektywy VAT. Warto jednak zwrócić uwagę na kilka dodatkowych rozwiązań, które zostały ujęte w projekcie ustawy, a które nie mają swoich odpowiedników w przepisach unijnych.

1. Magazyn call-off stock

W zakresie przemieszczeń towarów w procedurze magazynu typu call-off stock autorzy projektu ustawy wprowadzili dodatkowy obowiązek, nieprzewidziany Dyrektywą VAT. Mianowicie, na podstawie proponowanego art. 13f ust. 1 ustawy o VAT nakłada się na prowadzącego magazyn typu call-off stock obowiązek złożenia zawiadomienia o prowadzeniu magazynu wykorzystywanego w tej procedurze. Takie zawiadomienie powinno być złożone elektronicznie, w terminie 14 dni od dnia pierwszego wprowadzenia towarów do magazynu. Prowadzący magazyn typu call-off stock musi także każdorazowo zawiadamiać urząd skarbowy o zmianie danych zawartych w zawiadomieniu.

Co więcej, projekt ustawy przewiduje zmiany w kodeksie karnym skarbowym, zgodnie z którymi w przypadku niezłożenia powyższego zawiadomienia o prowadzeniu magazynu wykorzystywanego w procedurze magazynu call-off stock, złożeniu go po terminie, lub podaniu w nim danych niezgodnych ze stanem rzeczywistym, osoba zobowiązana do złożenia takiego zawiadomienia podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe.

2. Transakcje łańcuchowe: inaczej unijne, inaczej z krajami trzecimi

W zakresie ujednolicenia sposobu rozliczania transakcji łańcuchowych nowe przepisy unijne odnoszą się jedynie do towarów transportowanych z jednego państwa członkowskiego na terytorium innego państwa członkowskiego. Z uwagi na to, wdrażając nowe przepisy Dyrektywy VAT, w projektowanych przepisach ustawy o VAT zaproponowano dwa systemy dotyczące identyfikacji tzw. „dostawy ruchomej” w łańcuchu transakcji.

Jeden z nich znajdzie zastosowanie w przypadku towarów transportowanych z jednego państwa UE na terytorium innego państwa UE i jest zgodny z nowymi przepisami unijnymi. Odwołuje się do koncepcji tzw. „podmiotu pośredniczącego” (o czym pisaliśmy we wcześniejszym artykule http://wdt-enodo.pl/spor-o-dowody-jak-do-konca-2019-roku-nalezy-udokumentowac-wewnatrzwspolnotowa-dostawe-towarow/). Drugi zaś, dotyczący transakcji łańcuchowych w obrocie z krajami trzecimi, będzie oparty na dotychczasowych regulacjach ustawy o VAT.

3. Przesłanki zastosowania stawki 0% przy WDT

Projekt ustawy wprowadza zmiany redakcyjne dostosowujące określone w ustawie o  VAT przesłanki zastosowania stawki 0% przy WDT do nowych przepisów Dyrektywy VAT. Projektowane przepisy ustawy o VAT nie odnoszą się do przepisów Rozporządzenia wykonawczego 2018/1912, ponieważ jest ono stosowane bezpośrednio (nie wymaga implementacji). Należy przypomnieć, że dla celów zastosowania stawki 0% przy WDT Rozporządzenie wprowadza domniemania, że towary będące przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów zostały wywiezione z terytorium jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego. Uzasadnienie do projektu ustawy, podobnie zresztą jak wydany wcześniej Komunikat Ministerstwa Finansów, podkreśla, że niespełnienie warunków domniemań z Rozporządzenia wykonawczego 2018/1912 nie oznacza automatycznie, że stawka 0% nie będzie miała zastosowania. Dostawca może udowodnić spełnienie warunków zastosowania stawki 0% w inny sposób zgodny z dotychczasowymi przepisami ustawy o VAT.

Ponadto projekt ustawy przewiduje szereg przepisów przejściowych, które w obszarze VAT odnoszą się głównie do procedury magazynu call-off stock.

Przewidywany termin wejścia w życie nowych przepisów to 1 kwietnia 2020 r.

12 lutego odbyło się I czytanie projektu na posiedzeniu Sejmu, po którym projekt skierowano do Komisji Finansów Publicznych. Komisja powinna przedstawić sprawozdanie ze swoich prac nad projektem do 24 marca 2020 r.

Katarzyna Janiak, Senior Associate w Enodo Advisors

Jakie zmiany przyniesie przyszły rok w rozliczeniach podatku VAT z tytułu transakcji łańcuchowych?

Pakiet zmian w opodatkowaniu VAT od transakcji wewnątrzwspólnotowych, wchodzący w życie od 1 stycznia 2020 r., obejmuje również jedno z najbardziej kontrowersyjnych zagadnień: rozliczanie transakcji łańcuchowych. Można nawet powiedzieć, że na poziomie wspólnotowym dojdzie w tej mierze do prawdziwej rewolucji. Po raz pierwszy, ta kwestia zostanie wyraźnie uregulowana w przepisach Dyrektywy VAT – do tej pory, zasady regulujące opodatkowanie transakcji łańcuchowych wywodzone były wyłącznie z orzecznictwa TSUE (w Polsce sytuacja była o tyle inna, że ustawa o VAT zawiera pewne przepisy na ten temat, których interpretacja musiała jednak być uzupełniana o wnioski płynące z orzeczeń TSUE). O tym jakie rodziły one problemy już pisaliśmy, skupmy się zatem na nowych przepisach.

Niewątpliwie, ich zaletą jest już sam fakt pojawienia się zharmonizowanej na poziomie całej UE regulacji, co powinno przyczynić się do poprawy rozliczeń transakcji łańcuchowych poprzez większe ujednolicenie podejścia stosowanego w różnych krajach Unii. Reguły wynikające z nowych przepisów są też relatywnie proste i łatwe do zweryfikowania.

Po pierwsze, nowy art. 36a Dyrektywy VAT wprowadza pojęcie podmiotu pośredniczącego.

Jest to podmiot dostarczający towary, inny niż pierwszy dostawca w danym łańcuchu, który wysyła lub transportuje towary (samodzielnie albo poprzez podmiot trzeci działający na jego rzecz). Pod tym pojęciem należy rozumieć zorganizowanie transportu towarów. A zatem, kluczowy element który jest również obecnie brany pod uwagę przy ocenie sposobu opodatkowania transakcji łańcuchowych. Taka ukształtowana definicja wyklucza nie tylko pierwszy podmiot w łańcuchu dostaw, ale naturalnie również ostatni, ten bowiem jest wyłącznie odbiorcą towarów, nie ich dostawcą. Definicja ta pomija jednak również te wszystkie podmioty, które znajdują się w łańcuchu dostaw pomiędzy pierwszym a ostatnim podmiotem, które wprawdzie potocznie można by określić jako pośredniczące, jednakże nie spełniają one definicji- gdyż nie transportują / nie organizują transportu towarów.

Po drugie, znowelizowane od 1 stycznia 2020 r. przepisy Dyrektywy przewidują dość prostą regułę pozwalającą na przyporządkowanie transportu do poszczególnych dostaw w ramach danego łańcucha. Otóż niezależnie od tego ile podmiotów w nim uczestniczy, transport przypisuje się wyłącznie do dostawy dokonywanej na rzecz podmiotu pośredniczącego. To zatem będzie „dostawa ruchoma”, w ramach której dostawca będzie uprawiony do rozpoznania WDT, zaś nabywca (czyli podmiot pośredniczący) powinien wykazać WNT. Ta sztywna reguła doznaje tylko jednego, dość zresztą logicznego, wyjątku. Jeśli bowiem podmiot pośredniczący przekazał swojemu dostawcy numer identyfikacyjny VAT nadany przez państwo członkowskie, z którego towary są wysyłane to wówczas reguła się zmienia – to dostawa dokonywana przez podmiot pośredniczący staje się „dostawą ruchomą”. Jest to o tyle zasadne, że w takiej sytuacji dostawa do podmiotu pośredniczącego jest dostawą w której oba podmioty posługują się numerem VAT tego samego kraju, zatem uznanie jej za „dostawę nieruchomą” (a więc opodatkowaną w tym kraju) nie rodzi problemów.

Opisane powyżej zasady przewidziane przez Dyrektywę VAT mają być przeniesione do polskiej ustawy o VAT poprzez nowelizację art. 22 tej ustawy, który już obecnie zawiera pewne reguły dotyczące rozliczania dostaw łańcuchowych. Dostępny obecnie projekt nowelizacji ustawy o VAT zakłada dość wierną implementację regulacji Dyrektywy VAT, włącznie z wprowadzeniem definicji podmiotu pośredniczącego oraz powtórzeniem opisanych powyżej zasad identyfikowania „dostawy ruchomej”. Ciekawe jest natomiast, że dotychczasowy przepis art. 22 ust. 2 ustawy o VAT, który przewiduje nieco odmienną zasadę ustalania która dostawa jest „ruchoma” (podstawowa zasada jest taka sama, jednak może być ona modyfikowana ze względu na umówione warunki dostawy, nie zaś ze względu na to jaki numer VAT został podany) nie zostanie wykreślony i będzie nadal stosowany do dostaw w przypadku których towary są wysyłane na terytorium państwa trzeciego, czyli poza UE. W ustawie o VAT będą zatem występować dwie, nieco różniące się od siebie, regulacje dotyczące ustalania „dostawy ruchomej”, uzależnione od tego czy transport towarów kończy się na terenie UE, czy poza nim.

Piotr Litwin, Partner w Enodo Advisors

Obecne problemy w opodatkowaniu VAT transakcji łańcuchowych czyli poszukiwanie „dostawy ruchomej”

Rozliczenie transakcji łańcuchowych od lat budzi liczne kontrowersje. Z jednej strony brak jest jasnych przepisów regulujących tę kwestię, a z drugiej strony transakcje przeprowadzane przez podatników są coraz bardziej skomplikowane.

Z transakcją łańcuchową mamy do czynienia, gdy kilka podmiotów dokonuje dostawy tego samego towaru, przy czym towar jest wydawany przez pierwszy podmiot bezpośrednio ostatniemu nabywcy. W takim przypadku pomimo, że do fizycznego przemieszczenia dochodzi tylko raz uznaje się, że dostawy towarów dokonuje każdy podmiot biorący udział w tych czynnościach.

Dla prawidłowego opodatkowania dostaw realizowanych w ramach transakcji łańcuchowych, kluczowe jest określenie, która z dostaw jest tzw. „dostawą ruchomą”, tj. dostawą której da się przypisać transport, a które dostawy są „dostawami nieruchomymi”.

Identyfikacja „dostawy ruchomej” jest szczególnie ważna w przypadku międzynarodowych transakcji łańcuchowych, gdyż tylko ta dostawa może korzystać z opodatkowania 0% stawką VAT. Pozostałe dostawy (poprzedzające lub następujące po dostawie ruchomej) są „dostawami nieruchomymi” i są opodatkowane w kraju rozpoczęcia lub zakończenia wysyłki.

W praktyce z uwagi na brak szczegółowych regulacji ustalenie, która dostawa jest „dostawą ruchomą” bywa bardzo problematyczne i dość często na tym tle dochodzi do sporów z organami podatkowymi.

Istotną pomocą w tej sytuacji jest orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), ale już sam fakt, jak wiele razy TSUE zajmował się tą kwestią najlepiej świadczy o tym, że przepisy w tym zakresie są nieprecyzyjne i budzą wątpliwości.  

W świetle orzeczeń TSUE istotne znaczenie dla określenia czy dostawa jest „dostawą ruchomą” jest ustalenie, który z podmiotów jest odpowiedzialny za organizację transportu oraz kiedy przeniesione jest prawo do rozporządzania towarami jak właściciel na końcowego nabywcę. Przy czy co wielokrotnie podkreślał w swoich wyrokach TSUE, przy określeniu „dostawy ruchomej” należy brać pod uwagę wszystkie okoliczności towarzyszące dokonywanym transakcjom.

Jeśli chodzi o ustalenie który podmiot organizacje transport to zarówno TSUE jak i polskie sądy administracyjne podkreślą, że w tym celu konieczne jest zweryfikowanie, który z podmiotów biorących udział w transakcji łańcuchowej ustala sposób przeprowadzenia transportu, w szczególności decyduje o:

·         miejscu i terminie odbioru oraz dostawie towarów;

·         rodzaju transportowanego towaru, jego ilości, wadze, objętości;

·         zasadach załadunku, wyładunku, zabezpieczenia towarów w drodze oraz uzgadnia wymogi jakie muszą spełniać środki transportu;

·         bieżącej obsłudze dostaw, w tym m.in.  kontaktuje się z przedsiębiorstwem transportowym czy też udziela wskazówek dotyczących realizacji transportu;

·         sposobie rozliczenia usług transportowych, w tym pokrywa koszty transportu;

Poza organizacją transportu w celu określenia, która dostawa jest „dostawą ruchomą” ważne jest ustalenie miejsca w którym zostaje przeniesione prawo do rozporządzania towarami jak właściciel na ostatecznego nabywcę. Kluczowa w tym zakresie jest analiza postanowień umownych oraz okoliczności faktycznych dokonywanych dostaw. Pewne wskazówki w tym zakresie mogą wynikać z warunków Incoterms, jakie strony ustaliły między sobą, choć nie powinny one automatycznie/samodzielnie przesądzać o miejscu dostawy.

Błędna identyfikacja „dostawy ruchomej” może mieć daleko idące konsekwencje. Przede wszystkim może doprowadzić do niewykazania dostawy krajowej lub wykazania jej  w nieodpowiednim kraju, nieuzasadnionego  zastosowanie 0% w stosunku do nieprawidłowej dostawy oraz niedopełnienia obowiązków rejestracyjnych dla potrzeb VAT w danym państwie.

 

Tomasz Kowalczyk

Magazyny konsygnacyjne w nowym wydaniu – czy nadchodzące zmiany będą szansą na uproszczenie handlu towarowego w UE?

Najprawdopodobniej, już od 1 stycznia 2020 r. zaczną obowiązywać zmiany które w istotnym zakresie modyfikują dotychczasowe zasady opodatkowania VAT międzynarodowego obrotu towarowego. Jak wynika z założeń przyjętych na poziomie Unii Europejskiej, nowe regulacje mają z jednej strony uszczelnić system podatku VAT, z drugiej zaś przynieść pewne uproszczenia dla podatników. Wśród korzystnych z perspektywy podatników rozwiązań szczególne miejsce zajmują te dotyczące tzw. magazynów typu call-off stock, które zastąpią funkcjonujące z różnym skutkiem (i nie we wszystkich państwach Unii Europejskiej) magazyny konsygnacyjne.

Jak wynika z nowelizacji Dyrektywy VAT, którą Polska – podobnie jak inne państwa Unii Europejskiej –zobowiązana jest wdrożyć najpóźniej do 1 stycznia 2020 r., opodatkowaniu VAT jako WDT/WNT nie będzie podlegać przemieszczenie towarów przez podatnika z jednego państwa członkowskiego do magazynu typu call-off stock zlokalizowanego w innym państwie członkowskim. Nowe regulacje zakładają  w takim przypadku powstanie obowiązku podatkowego z tytułu WDT po stronie dostawcy  i WNT po stronie nabywcy dopiero w dacie przeniesienia prawa do dysponowania towarem jak właściciel (tj. w praktyce przede wszystkim w dniu pobrania towaru z magazynu przez kontrahenta). W konsekwencji, dostawca uniknie obowiązku rejestracji dla celów VAT w państwie, w którym położony jest magazyn.

Zgodnie z nowymi przepisami Dyrektywy VAT, uproszczenie mające zastosowanie w ramach procedury call-off stock znajdzie zastosowanie wyłącznie, gdy dane nabywcy są znane już w momencie rozpoczęcia wysyłki lub transportu towarów do magazynu. Co jednak szczególnie istotne, w przeciwieństwie do obowiązujących obecnie przepisów ustawy o VAT, stosowanie powyższego rozwiązania będzie dotyczyło wszelkich rodzajów towarów, bez względu na ich przeznaczanie.

Jeśli po upływie 12 miesięcy od dnia przybycia towarów do magazynu nie nastąpi dostawa ich na rzecz określonego pierwotnie nabywcy – dostawca zasadniczo będzie zobowiązany wykazać WDT/WNT w postaci przemieszczania własnych towarów do kraju, w którym zlokalizowany jest magazyn. Pod pewnymi warunkami, możliwa będzie jednak ostateczna dostawa towarów na rzecz innego nabywcy. Przed obowiązkiem wykazania WDT/WNT z tytułu przemieszczenia towarów przez dostawcę zapobiec może również powrotny transport towarów do państwa z którego zostały uprzednio przewiezione, o ile nastąpi to przed upływem terminu 12 miesięcy. W takiej sytuacji wywóz i przywóz towarów nie będzie w ogóle wykazywany dla celów VAT.

Stosowanie nowej procedury może wiązać się z dodatkowymi obowiązkami wewnętrznymi (przede wszystkim wymagać będzie szczegółowego ewidencjonowania transakcji), jednakże z drugiej strony niesie ze sobą również istotne szanse w postaci zniesienia barier administracyjnych w wewnątrzunijnym handlu towarowym, co może mieć szczególne znaczenie dla przedsiębiorców planujących rozwinąć działalność na rynkach innych państw członkowskich. Prawidłowe zaplanowanie procesów związanych z wykorzystaniem magazynów call-off stock będzie miało przy tym kluczowe znaczenie.

Irmina Sobczuk

Senior Associate, Enodo Advisors 

 

 

 

Wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów (tzw. WDT) – najważniejsze informacje

Ostatnie lata to okres wzmożonych prac legislacyjnych i administracyjnych mających na celu uszczelnienie systemu poboru podatku VAT. Nie sprowadza się to wyłącznie do wdrażania kolejnych rozwiązań krajowych (w tym m.in. STIR, split payment czy kasy fiskalne on-line) – nowe mechanizmy oraz istotne zmiany w  podatku VAT opracowywane są również na poziomie unijnym. Obowiązujący system opodatkowania transakcji międzynarodowych w ramach Unii Europejskiej zaprojektowany został jako tymczasowy, stąd jego konstrukcja bywa niespójna i sprzyja działalności nieuczciwych podmiotów. Kompleksowe opracowanie i wdrożenia docelowych reguł opodatkowania handlu unijnego jest jednak procesem długotrwałym, niejednokrotnie ze względu na uwarunkowania polityczne.

Doprowadziło to do przyjęcia przez Radę Unii Europejskiej szeregu szczególnie istotnych, doraźnych poprawek (tzw. quick fixes), które znacząco wpłyną na rozliczenia podatku VAT w unijnym obrocie towarowym już od 1 stycznia 2020 r. Z częścią rozwiązań wiążą się dodatkowe, rygorystyczne obciążenia administracyjne, inne z kolei tworzą szansę wprowadzenia pewnych ułatwień.

Co ulegnie zmianie w WDT?

  • dokumentowanie transakcji wewnątrzwspólnotowych dla potrzeb stosowania stawki 0% VAT (rygorystyczny katalog dokumentów potwierdzających dostawę wewnątrzwspólnotową, a także wymóg uzyskania numeru identyfikacyjnego VAT nabywcy, który dotąd nie stanowił bezwzględnego warunku do skorzystania ze stawki 0%);
  • opodatkowanie transakcji łańcuchowych (próba ujednolicenia opodatkowania VAT tego rodzaju transakcji – obowiązujące przepisy unijne nie regulują bezpośrednio tego zagadnienia, co tworzy liczne spory z organami podatkowymi),
  • opodatkowanie obrotu przy wykorzystywaniu magazynów konsygnacyjnych (wprowadzenie jednolitych zasad na terenie całej Unii Europejskiej, co może ułatwić obrót handlowy).

Kogo obejmą zmiany w WDT?

Zmiany dotkną wszystkich podatników, którzy realizują wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów(tzw. WDT). Dotyczy to przede wszystkim obowiązków dokumentacyjnych, których wadliwe spełnienie będzie skutkować brakiem możliwości opodatkowania transakcji stawką 0%. Ci przedsiębiorcy, którzy biorą udział w transakcjach łańcuchowych powinni się z kolei przygotować się na ewentualne dodatkowe obowiązki rejestracyjne w poszczególnych państwach członkowskich.