Obecne problemy w opodatkowaniu VAT transakcji łańcuchowych czyli poszukiwanie „dostawy ruchomej”

Rozliczenie transakcji łańcuchowych od lat budzi liczne kontrowersje. Z jednej strony brak jest jasnych przepisów regulujących tę kwestię, a z drugiej strony transakcje przeprowadzane przez podatników są coraz bardziej skomplikowane.

Z transakcją łańcuchową mamy do czynienia, gdy kilka podmiotów dokonuje dostawy tego samego towaru, przy czym towar jest wydawany przez pierwszy podmiot bezpośrednio ostatniemu nabywcy. W takim przypadku pomimo, że do fizycznego przemieszczenia dochodzi tylko raz uznaje się, że dostawy towarów dokonuje każdy podmiot biorący udział w tych czynnościach.

Dla prawidłowego opodatkowania dostaw realizowanych w ramach transakcji łańcuchowych, kluczowe jest określenie, która z dostaw jest tzw. „dostawą ruchomą”, tj. dostawą której da się przypisać transport, a które dostawy są „dostawami nieruchomymi”.

Identyfikacja „dostawy ruchomej” jest szczególnie ważna w przypadku międzynarodowych transakcji łańcuchowych, gdyż tylko ta dostawa może korzystać z opodatkowania 0% stawką VAT. Pozostałe dostawy (poprzedzające lub następujące po dostawie ruchomej) są „dostawami nieruchomymi” i są opodatkowane w kraju rozpoczęcia lub zakończenia wysyłki.

W praktyce z uwagi na brak szczegółowych regulacji ustalenie, która dostawa jest „dostawą ruchomą” bywa bardzo problematyczne i dość często na tym tle dochodzi do sporów z organami podatkowymi.

Istotną pomocą w tej sytuacji jest orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), ale już sam fakt, jak wiele razy TSUE zajmował się tą kwestią najlepiej świadczy o tym, że przepisy w tym zakresie są nieprecyzyjne i budzą wątpliwości.  

W świetle orzeczeń TSUE istotne znaczenie dla określenia czy dostawa jest „dostawą ruchomą” jest ustalenie, który z podmiotów jest odpowiedzialny za organizację transportu oraz kiedy przeniesione jest prawo do rozporządzania towarami jak właściciel na końcowego nabywcę. Przy czy co wielokrotnie podkreślał w swoich wyrokach TSUE, przy określeniu „dostawy ruchomej” należy brać pod uwagę wszystkie okoliczności towarzyszące dokonywanym transakcjom.

Jeśli chodzi o ustalenie który podmiot organizacje transport to zarówno TSUE jak i polskie sądy administracyjne podkreślą, że w tym celu konieczne jest zweryfikowanie, który z podmiotów biorących udział w transakcji łańcuchowej ustala sposób przeprowadzenia transportu, w szczególności decyduje o:

·         miejscu i terminie odbioru oraz dostawie towarów;

·         rodzaju transportowanego towaru, jego ilości, wadze, objętości;

·         zasadach załadunku, wyładunku, zabezpieczenia towarów w drodze oraz uzgadnia wymogi jakie muszą spełniać środki transportu;

·         bieżącej obsłudze dostaw, w tym m.in.  kontaktuje się z przedsiębiorstwem transportowym czy też udziela wskazówek dotyczących realizacji transportu;

·         sposobie rozliczenia usług transportowych, w tym pokrywa koszty transportu;

Poza organizacją transportu w celu określenia, która dostawa jest „dostawą ruchomą” ważne jest ustalenie miejsca w którym zostaje przeniesione prawo do rozporządzania towarami jak właściciel na ostatecznego nabywcę. Kluczowa w tym zakresie jest analiza postanowień umownych oraz okoliczności faktycznych dokonywanych dostaw. Pewne wskazówki w tym zakresie mogą wynikać z warunków Incoterms, jakie strony ustaliły między sobą, choć nie powinny one automatycznie/samodzielnie przesądzać o miejscu dostawy.

Błędna identyfikacja „dostawy ruchomej” może mieć daleko idące konsekwencje. Przede wszystkim może doprowadzić do niewykazania dostawy krajowej lub wykazania jej  w nieodpowiednim kraju, nieuzasadnionego  zastosowanie 0% w stosunku do nieprawidłowej dostawy oraz niedopełnienia obowiązków rejestracyjnych dla potrzeb VAT w danym państwie.

 

Tomasz Kowalczyk

Magazyny konsygnacyjne w nowym wydaniu – czy nadchodzące zmiany będą szansą na uproszczenie handlu towarowego w UE?

Najprawdopodobniej, już od 1 stycznia 2020 r. zaczną obowiązywać zmiany które w istotnym zakresie modyfikują dotychczasowe zasady opodatkowania VAT międzynarodowego obrotu towarowego. Jak wynika z założeń przyjętych na poziomie Unii Europejskiej, nowe regulacje mają z jednej strony uszczelnić system podatku VAT, z drugiej zaś przynieść pewne uproszczenia dla podatników. Wśród korzystnych z perspektywy podatników rozwiązań szczególne miejsce zajmują te dotyczące tzw. magazynów typu call-off stock, które zastąpią funkcjonujące z różnym skutkiem (i nie we wszystkich państwach Unii Europejskiej) magazyny konsygnacyjne.

Jak wynika z nowelizacji Dyrektywy VAT, którą Polska – podobnie jak inne państwa Unii Europejskiej –zobowiązana jest wdrożyć najpóźniej do 1 stycznia 2020 r., opodatkowaniu VAT jako WDT/WNT nie będzie podlegać przemieszczenie towarów przez podatnika z jednego państwa członkowskiego do magazynu typu call-off stock zlokalizowanego w innym państwie członkowskim. Nowe regulacje zakładają  w takim przypadku powstanie obowiązku podatkowego z tytułu WDT po stronie dostawcy  i WNT po stronie nabywcy dopiero w dacie przeniesienia prawa do dysponowania towarem jak właściciel (tj. w praktyce przede wszystkim w dniu pobrania towaru z magazynu przez kontrahenta). W konsekwencji, dostawca uniknie obowiązku rejestracji dla celów VAT w państwie, w którym położony jest magazyn.

Zgodnie z nowymi przepisami Dyrektywy VAT, uproszczenie mające zastosowanie w ramach procedury call-off stock znajdzie zastosowanie wyłącznie, gdy dane nabywcy są znane już w momencie rozpoczęcia wysyłki lub transportu towarów do magazynu. Co jednak szczególnie istotne, w przeciwieństwie do obowiązujących obecnie przepisów ustawy o VAT, stosowanie powyższego rozwiązania będzie dotyczyło wszelkich rodzajów towarów, bez względu na ich przeznaczanie.

Jeśli po upływie 12 miesięcy od dnia przybycia towarów do magazynu nie nastąpi dostawa ich na rzecz określonego pierwotnie nabywcy – dostawca zasadniczo będzie zobowiązany wykazać WDT/WNT w postaci przemieszczania własnych towarów do kraju, w którym zlokalizowany jest magazyn. Pod pewnymi warunkami, możliwa będzie jednak ostateczna dostawa towarów na rzecz innego nabywcy. Przed obowiązkiem wykazania WDT/WNT z tytułu przemieszczenia towarów przez dostawcę zapobiec może również powrotny transport towarów do państwa z którego zostały uprzednio przewiezione, o ile nastąpi to przed upływem terminu 12 miesięcy. W takiej sytuacji wywóz i przywóz towarów nie będzie w ogóle wykazywany dla celów VAT.

Stosowanie nowej procedury może wiązać się z dodatkowymi obowiązkami wewnętrznymi (przede wszystkim wymagać będzie szczegółowego ewidencjonowania transakcji), jednakże z drugiej strony niesie ze sobą również istotne szanse w postaci zniesienia barier administracyjnych w wewnątrzunijnym handlu towarowym, co może mieć szczególne znaczenie dla przedsiębiorców planujących rozwinąć działalność na rynkach innych państw członkowskich. Prawidłowe zaplanowanie procesów związanych z wykorzystaniem magazynów call-off stock będzie miało przy tym kluczowe znaczenie.

Irmina Sobczuk

Senior Associate, Enodo Advisors